TA, CO SIĘ LUBI POWTARZAĆ: JAK OWOC OPUNCJI

42 Comments on “TA, CO SIĘ LUBI POWTARZAĆ: JAK OWOC OPUNCJI”

1. Tak patrzę to poza Sabra Sport wyglądającą z daleka jak brytyjskie roadstery*, to większość tworów wygląda jakby wyjechała z Iżewska czy innego Birmingham albo Longbridge. Straszny widok, chyba nawet gorszy od prototypowych Skód sprzed ery 742. Chociaż nawet ta Sabra stylistycznie jest „good from far, far from good”.

   Ale tygiel motoryzacyjny to mieli godny Jugosławii – tu Renault, tam Reliant, gdzie indziej Willys )potem Kaiser i Jeep), jeszcze Ford i Chrysler… Normalnie izraelski przemysł motoryzacyjny mógłby dostać honorowe członkowstwo przemysłu motoryzacyjnego Bloku wschodniego ; )

   *czekam na komentarze pokroju „uuuu izrael nam syrene sporta ukrod” bo patrząc po komentarzach pod Moskwiczem 408 nie zdziwiłoby mnie to – a szkoda mi było strzępić klawiatury na coponiektóre wymysły : P

2. Rom Carmel z pierwszego zdjęcia wygląda jak lekko upośledzona Ładzie 2103. Czyli aż tak brzydki nie jest.
   Sony dobrze napisał. To wygląda jak Łada po liftingu w Iżewsku.

   • Na szczęście w Iżewsku dorwali się tylko do Moskwiczy, nie do Ład 😀

     • @SzK, może to powinienem napisać pod poprzednim artykułem, ale Iżewskie Moskwicze ponoć były o wiele lepsze jakościowo od moskiewskich , pomimo starszej budy. To były wojskowe zakłady gdzie pilnowano jakości.

       Co do Ład to tam do 2006 roku klepali 2106. 5 lat po tym jak zakończyli produkcję w Togliatti.

3. Cóż dużo mówić. Każdy ma takiego Trabanta na jakiego zasłużył.

   • Przy takich historiach można Trabanta docenić. Może jeszcze bardziej niż po przejażdżce P70 😀

4. Jak Ty wpadasz na takie tematy? Akurat dzisiaj spotkałem mojego kolegę, Żyda Efraima, więc zapytałem go czy żyjąc całe życie w Izraelu słyszał, żeby robili tam kiedyś jakieś samochody. Odpowiedział, że nie ma na to szans, a izraelczycy nie interesują się motoryzacją. Kubeł na śmieci, którym jeździ zdaje się to potwierdzać.
   Opowiedział mi też, jak to Żyd, przypowieść o tym, że kiedy Żydzi uciekli z Egiptu to do krainy Kanaan szli aż czterdzieści lat. To dlatego, że każdy z nich wiedzial najlepiej w którą stronę trzeba iść. Prawdopodobnie tak samo było przy próbie konstruowania samochodów.

   • Szli 40 lat, żeby wymarli wszyscy pamiętający niewolę, bo niewolnicy nie potrafią żyć samodzielnie i budować własnej społeczności – ta mówi wyjaśnienie najbardziej rozpowszechnione wśród zarówno Żydów, jak i chrześcijan. Ale to drugie też mi się podoba 🙂

     To, że Izraelczycy kompletnie nie interesują się motoryzacją, to jest dla mnie pewna ciekawostka. Nie mam pojęcia, skąd się to bierze – czy Twój Kolega coś może rozwijał temat?

     • Raczej camperami do Strefy Gazy i na Wzgórza Golan nie jeżdżą. Nie to co mój wujek, żołnierz II Korpusu, który po tym jak gdzieś we Włoszech stracił rękę w 1944 r., wylądował w Zambii i ożenił się tam z ciotką, która trafiła tam spod Kujbyszewa ewakuowana przez Armię Andersa. Oni brali przyczepy kempingowe i jechali i jechali ze znajomymi na biwak 400-500 km przed siebie w busz. Wbrew pozorom w latach 60. zagrażały im tam tylko dzikie zwierzęta.

     • Sytuację w Izraelu wszyscy znamy, ale samochodów tam przecież nie brakuje. Mnie chodzi o to, że w każdym rozwiniętym kraju świata są lub były jakieś samochodowe fabryki, organizuje się wyścigi i rajdu, na ulicy można co rusz spotkać ciekawe auta, a w społeczeństwie – entuzjastów motoryzacji. W Izraelu niczego takiego nie było nigdy. To już w krajach III Świata bywa pod tym względem lepiej i mnie zwyczajnie ciekawi dlaczego.

     • @SzK, tak jakby nie patrzeć to Holandia która jest większa ludnościowo od Izraela i należy do grona państw wysokorozwiniętych też nie ma własnej marki samochodów osobowych (tak wiem DAF robił kiedyś osobówki). Jakby tak się dokładnie przyjrzeć to bardzo mało krajów świata ma własne marki samochodów.

     • W Holandii było parę innych marek na przestrzeni historii, ale nie tylko o to tu chodzi, a o szeroko pojętą kulturę motoryzacyjną. Przeczytaj jeszcze raz mój komentarz.

     • @SzK, rozumiem o co chodzi. Widocznie nie jest to naród petrolheadów. No, ale zanik tego wszystkiego o czym Ty mówisz ma miejsce w całej cywilizowanej Europie. Przykładów daleko nie trzeba szukać. Niedawno nam wprowadzili obowiązek zgłaszania spotkać powyżej 10 aut. Nie będę już się rozdrabniał.

     • Otóż to – nie jest to naród petrolheadów. I ja się właśnie zastanawiam dlaczego 🙂

     • Holendrzy mają ciągle markę Donkervoort, a mieli jeszcze firmę Spyker. Same „ciekawostki przyrodnicze”. Cóś jak nasza Arrinera 😀

     • Poza tym, że ich samochody były faktycznie dostępne, a dociekania w temacie Arrinery groziły co najwyżej procesem cywilnym… 🙂

     • @SzK, otóż to. Nasz „Polski-hipercar-o-którym-nie-lza-mówić” pojawił się na Goodwood Festival of Speed… i to było chyba jedyne medialne osiągnięcie poza stroną internetową i potyczkami sądowymi. Holendrzy swoje ekskluzywne zabawki produkowali i sprzedawali. W większości małoseryjnie, ale jednak. Co więcej Spyker miał swoje ambicje co do przejęcia zakładów samochodowych SAABa (smutna historia). A Donkervoort? Producent kolejnych wariacji na temat Lotusa Seven – funkcjonuje i znajduje klientów.

       Swoją drogą miałem okazję przejechać się Caterhamem (jako pasażer). Wniosek: nie wiem co ludziska widzą w tych „Siódemkach”, ale jednak widzą. Manufaktury, które je klepią ciągle jakoś prosperują.

     • O Lotusie 7 mam nagryzmolony wpis pomnikowy, może on coś wyjaśni, gdy go opublikuję. A o Spykerze już był – tylko dawno, więc mniej dokładny niż te nowsze: https://automobilownia.pl/perspektywa-insiderska-niderlandzki-eklektyzm/

     • Ja się tylko historycznie wtrącę: Żydzi po pierwsze mogli w ogóle nie opuścić Egiptu (poza niewielką ich grupą) – nie ma żadnych dowodów potwierdzających podobny exodus. To raz. Dwa, że liczba 40 jest symboliczna i szansa, żeby akurat tyle wędrowali jest bliska zeru (w Biblii pojawia się więcej „czterdziestek”, ale to trochę jak z „dziesięcioma tysiącami” w kulturze chińskiej – jest to pewien symbol niż realna dana). Po trzecie taką trasę można pokonać w maksymalnie kilka miesięcy, więc trzeba by cudów dokonywać, żeby dotrzeć w 40 lat. Nawet uwzględniwszy ówczesne realia. Pamiętajmy też, że wówczas lokalny klimat nie był tak ciężki jak obecnie.
       Jest to więc w większym stopniu narracja religijna niż fakt. Tak też zresztą można patrzeć na całą Biblię, a zwłaszcza Stary Testament.

     • Ależ oczywiście. Tyle że każdy symbol ma z definicji jakieś znaczenie i o tym jest dyskusja od tysięcy lat 🙂

5. Myślę, że nasza Syrena laminat nie ma się czego wstydzić;) Izraelski przemysł motoryzacyjny nie skończył się w 1981 – na pewno produkują co najmniej lokalna wersję Wranglera, która występuje z przedłużonym rozstawem osi i jest wprawdzie głównie wykorzystywana przez wojsko i policję, ale trafia także na rynek cywilny.

   • Jakieś montownie się czasem pojawiają, ale chodzi o lokalne marki, których po Autocar nikt nie próbował tworzyć.

     • Rzeczywiście typowo osobowych samochodów nie produkują, ale jako państwo stawiające na autarkię w dziedzinie obronności, nie mogą sobie pozwolić na uzależnienie od zewnętrznych producentów w zakresie terenówek i ciężarówek, stąd funkcjonujące od 1966 r. przedsiębiorstwo AIL – kunszt stylistów przywodzi na myśl Honkera i pewnie podobna ilość aut co w przypadku Honkera trafia na rynek cywilny, tym niemniej auta te to taki Izraelski endemit. Podobno cieszą się popularnością wśród miłośników off-roadu, którzy odkupują je głównie z demobilu.

       https://www.imcdb.org/vehicle_846730-AIL-Storm-M-240-1992.html
       https://pl.wikipedia.org/wiki/Automotive_Industries

   • @Jerzy, masz rację. Sufa, vel Storm, czyli Burza na bazie Wranglera w 80% trafiała (trafia?) do wojska i służb. Wyprodukowano ok. 80 000 od 1990. Połowa z tego jest lekko opancerzona (norma odporności STANAG 1, niektóre do 2). Kiedyś Sufy usiłowano wcisnąć Polakom w miejsce Honkerów, co nie zmienia faktu, że to nadal jest produkt regionalny i niszowy. A przedłużona rama ważącego 3,5 T wzmocnionego Wranglera zachowywała się podobnie, jak w opisywanym w artykule Autocarsie z lat 50.

6. Wyślę temat mojemu znajomemu, który sporo tam mieszkał, ponoć pochodzącego z senatorskiej rodziny, ponoć nawet posiadał lokalny samochód.

   Nie jeździ, ma garaż, ale tam samochód trzyma jego znajomy. Po Wrocławiu jeździ głównie rowerem.

7. Cóż, mój roczny pobyt w Państwie-leżącym-tam-gdzie-chce kilkanaście lat temu, poza wyleczeniem z filosemityzmu, motoryzacyjnie kojarzyć się będzie tak:
   – brak używania kierunkowskazów przez kierowców,
   – sensacją weekendu było zmiecenie auta z drogi nad Morzem Martwym przez lawinę błota zimą,
   – śniegiem w Jerozolimie (tu nie znają opon zimowych),
   – zupełnie irracjonalne i niewytłumaczalne także dla nich samych zachowania kierowców palestyńskich w trakcie Ramadanu oraz kiedy wieje Hamsim z Negevu,
   – tamtejszy PKS czyli Egged to właściciel polskiego przewoźnika Mobilis (Izrael ma też u nas markę kawy i dużego dewelopera),
   – białe Mazdy 3 sedan. Wszędzie i zawsze, wiedziałem tego pełne całe nadbrzeże portu w Eljacie,
   – opuncję zerwałem z kaktusa (nielegalnie) w jednym z kanionów Ben Gurion National Park, do jedzenia nie bardzo, zielona herbata z wrzuconym tym owocem też do niczego🙃

8. To zdjęcie na końcu to prawie jak Syrena sport

9. Co do opuncji to jadłem taką wielkości cytryny a bywają i większe. Faktycznie, bez szału ale też nie są to takie zupełnie poślednie owoce. Tylko twarde pestki w środku psują zabawę.
   Nie rwałem jej prosto z krzaka, kupiłem i pewnie była już ogolona.
   Natomiast odnośnie obrotów finansowych chrześcijan: zakazana / potępiana przez kościół była lichwa i w tę niszę Żydzi weszli. Co zresztą nie ociepliło ich wizerunku z przyczyn oczywistych. O ile mi wiadomo w bankach i innych instytucjach finansowych chrześcijanie (z początku republiki włoskie; Medyceusze, Fuggerowie, Hanza na północy) pracowali i działali. Ale żeby odpuścili walkowerem to jednak zdecydowanie nie, ba, handel był domeną chrześcijan – nie Żydów, których też nie było dość by zdominować ów sektor.

   • Tak, prawda, handel nie podlegał takim restrykcjom jak bankowość, ale w średniowieczu obowiązywała doktryna św Tomasza z Akwinu o tzw. cenie sprawiedliwej, równej kosztowi pozyskania. Gdyby się tego trzymać, gospodarczo nie wyszlibyśmy poza stadium Robinsona na bezludnej wyspie. Ta doktryna nie była oczywiście ściśle przestrzegana (tak jak żadna inna – przemoc i wojna też są potępiane przez każdy moralny autorytet w każdej cywilizacji), dlatego w ogóle rozwój był możliwy, ale jeśli coś jest na cenzurowanym, to wielu ludzi trzyma się od tego z daleka. Żydzi i muzułmanie takich obiekcji nie mieli, więc ich punkt startowy był lepszy.

     • Z jednej strony oczywiście dostęp do kapitału jest kołem zamachowym gospodarki z drugiej strony każde lekarstwo w nadmiarze staje się trucizną – w warunkach kiedy brak było jakiegokolwiek nadzoru nad wysokością odsetek bardzo łatwo było doprowadzić ludzi do całkowitej ruiny, co nie przysparzało bynajmniej sympatii ludziom, którzy zawodowo parali się lichwą.

     • Tu działa normalna konkurencja. Nad cenami w Biedronce czuwa Lidl i lokalny bazar oraz vice versa. Tak samo jest w każdej branży na świecie. Sztuczne ustalanie cen prowadzi wyłącznie do pustych półek – nieważne czy mówimy o kiełbasie, benzynie, konsultacjach lekarskich czy kredytach, skutek jest zawsze twn sam.

       Natomiast w średniowieczu było jeszcze gorzej, bo dla chrześcijan obrót finansowy był całkowicie zakazany – dlatego przejęli go inni, z czyn problem zrobił się ogromny.

     • Dokładnie. Akwinata wręcz pisał, że niezgodne z naturą jest, by pieniądz sam z siebie rodził drugi pieniądz. A jednak jakoś to skleił z przypowieścią o trzech sługach, którzy otrzymali talenty od pana i dwóch z nich je pomnożyło…

     • Jakby akwinta zobaczył że kawałek betonu ogradzający powietrze „zarabia” więcej niż robotnik w fabryce to by dopiero za głowę się chwycił 😀

     • W jego czasach (i każdych innych też) tak właśnie działała własność ziemska.

       Tyle że dzisiaj nieruchomości kupuje się za realnie zarobione pieniądze i użycza ich jako spełnienia czyichś realnych potrzeb, na zasadzie dobrowolnej umowy, a wtedy dostawało się je od króla w zamian za utrzymywanie go na stołku brutalną siłą, a uprawę ziemi uskuteczniali niewolnicy, również zmuszani do tego siłą. Taka drobna różnica.

     • W idealnym świecie tak.
       Ale nie zgodzę się, że tak jest dzisiaj. Znakomita większość mieszkań dzisiaj kupowana nie jest za zarobione pieniądze, tylko za fiaty generowane z powietrza przez bank. Aby dostać taki przydział, trzeba podpisać cyrograf, że się będzie robiło coś w domyśle produktywnego dla ogółu (choć dzisiaj pieniądze przynoszą również inne rzeczy) i będzie się to robić dość długi czas. Ewentualnie można być funduszem podpiętym bezpośrednio do drukarki i dostawać te fiaty bo tak, bez żadnych zobowiązań (później historie typu too big to fail i ratujmy go wszyscy). Ten mechanizm aż tak bardzo nie różni się od opisanego poniżej króla, drużyny, lenna i niewolników. Wystarczy w zmienne nazw co innego włożyć, a zależności mogą byc zadziwiająco podobne, tylko subtelność działań inna.
       Co do wynajmu to zgoda, wolny rynek to generalnie reguluje. Wiadomo, że w top 5 jest drogo, a gdzie indziej chętnych może nawet nie być. Popyt-podaż zdaje się działać tuaj. Warto porównać piramidy wieku całej PL z własnie top 5, tamte populacje są młodsze.
       A co do króla i jego drużyny, to cóż. Też to była swego rodzaju dobrowolna umowa. Ty mnie bronisz a ja ci daje w zamian klawe życie i obietnice wzbogacenia w razie wojenki. Trzeba pamiętać, że broń biała wymagała innej psychiki niż strzelanie z broni palnej. Sprawdźcie historię Racibora I i Bitwa o Konungahelę. Jak zmotywować taką liczbę ludzi do działania?

     • Aaa, co do pieniądza fiducjarnego to 100% zgody – że kupujemy mieszkania za papierki, które ktoś przyznaje nam arbitralnie w ilości, którą uznaje za stosowne i od której dostaje procent. Z tego w dużej części wynika boom cenowy. Gdzieś czytałem, że mieszkania na Manhattanie kosztują dokładnie tyle samo od początku XX wieku, o ile ceny wyrazimy w masie złota, a nie w codziennie dodrukowywanej makulaturze.

       Natomiast nie zgadzam się co do feudalizmu, bo tam rolę w społeczeństwie wyznaczało wyłącznie urodzenie (chłop nie mógł zostać panem ani odwrotnie), a majątki nie pochodziły z tworzenia wartości, tylko z wojny i rabunku. Ci naprawdę produktywni nie mieli z pracy nic, a wszystko zgarniali panujący, czytaj – najsilniejsi, którzy wybili wszystkich konkurentów. Dopiero wolna gospodarka sprawiła, że dorabianie się polega na dostarczaniu bliźnim rzeczy, których oni potrzebują i wybierają dobrowolnie. Oczywiście to też nie całkiem odpowiada dzisiejszej sytuacji (bo oddajemy połowę plonów panom, którzy w dodatku wydają setki tysięcy zakazów i limitów w działalności), ale to i tak ciągle nie to, co feudalizm, gdzie wytwórczość nie dawała praktycznie nic.

10. Bardzo dziękuję za niesamowicie ciekawy temat. Swoją drogą to nawet nie zastanawiałem się kiedykolwiek, czy Izrael produkuje rodzime auta. Dla mnie ta część świata kojarzy się (zupełnie subiektywnie) z Toyotami typu pickup. Ale to tylko moje własne skojarzenia.
    Co do wyglądu to nasza Syrena, nawet laminat, wyglądała jednak zdecydowanie lepiej…
    Co do techniki… niech wszyscy „znawcy” odszczekają kalumnie wylewane kubłami na technikę Polskiego Fiata 125p – jak się okazuje, mieliśmy zdecydowanie nowoczesne rozwiązania.
    Mam taki wniosek własny – tzw. ręczne sterowanie gospodarką nie daje skutków dobrych niezależnie od systemu politycznego…

11. Patrząc na Autocarsy i Rom Carmele, nasuwa mi się porównanie do prototypów i wozów seryjnych z FSR, czyli Warty i Tarpany w wydaniu izraelskim xD
    Natomiast przy Sabrze Sport widać wyraźną inspirację Daimlerem SP 250 😉

12. @SzK ponowię pytanie Ryszarda. Gdzie wynajdujesz takie efemeryczne, niezmiernie ciekawe epizody z historii motoryzacji? Nasuwa się pytanie kiedy popełnisz artykuł o rozwoju twórczości motoryzacyjnej na Kubie za czasów Fidela, albo o produkcji samochodów cywilnych w RPA, bo w dziedzinie wojskowych to oni akurat mają bogatą tradycję. Tym niemniej podziwiam.

    • Rom Carmel był akurat opisywany przez Złomnika (pamiętam jego suchar – „nie dość że Żyd, to jeszcze Rom”).

      Ale ja wiedziałem o nim dużo wcześniej: jeszcze na studiach, kiedy dostępna w Empikach oldtimerowa prasa wskrzesiła moje dziecięce zainteresowanie historią motoryzacji, zacząłem też zgłębiać zasoby Internetu – który wtedy nie oferował jeszcze tylu multimediów, ale proste kompendia, zestawienia modeli, itp. już istniały. Nie tylko europejskich i amerykańskich, ale wszystkich, z całego świata. Ich nie było w polskich gazetach ani na obrazkach z gumy Turbo, ale to nie jest wiedza tajemna – można ją znaleźć, tylko trzeba poszukać. Ja akurat podchodziłem do sprawy w sposób systematyczny: zacząłem zbierać na twardym dysku fotografie aut, z rozbudowaną strukturą folderów podzieloną na kraje, epoki, itp. Stopniowo zrobiła się z tego spora baza. A potem założyłem Automobilownię 🙂

      • Też ciągle gromadzę zasoby dotyczące zaszłej byłej motoryzacji, część przepadła przy przeprowadzkach, ale ciągle trafiają się rodzynki. Dziś żona w rodzinnej ikonografii znalazła zdjęcie stacji benzynowej CPN w Górze Kalwarii przy Dominikańskiej z lat 60. ub. w. z dwoma ręcznymi pompami. Swoją drogą po co dwie pompy jak benzyna była jedna 75 oktanów, a diesla sprzedawali z beczek, albo na beczki. Na tej stacji (już nie istnieje) tankowałem przez 30 lat i spędziłem dziesiątki godzin w kolejkach przed stanem wojennym.

13. Bardzo niszowy temat, w życiu bym nie pomyślał o tym, żeby zgłębić tę tematykę. Dzięki za poszerzanie świadomości motoryzacyjnej! 🙂
    Dodam jeszcze do pierwszego akapitu, że niektórzy upatrują początek państwowości izraela w konferencji katowickiej.